Wat is de betekenis van het recht op een eerlijk proces?
Dit houdt eerst en vooral het recht in op een rechter, want zonder rechter is er geen proces mogelijk. Dit recht op een rechter wil zeggen dat eenieder die voor een strafbaar feit wordt aangeklaagd de mogelijkheid moet krijgen om voor een rechter te verschijnen. Dit houdt eveneens in dat de rechter binnen een redelijke termijn uitspraak moet doen en dat de beslissing van de rechter uitgevoerd moet worden. Om van een eerlijk proces te kunnen spreken, moet de rechter onpartijdig en onafhankelijk zijn.
Dit recht houdt een aantal waarborgen in die ervoor moeten zorgen dat het proces eerlijk verloopt. Er kan gekozen worden om zelf de verdediging te voeren of om de bijstand van een advocaat in te roepen. Wat er ook gekozen wordt, de rechter moet voldoende tijd geven om de zaak goed te kunnen voorbereiden. Indien iemand voor een rechter moet komen wiens taal hij/zij niet spreekt, heeft die persoon recht op een gratis tolk. Eenieder heeft ook een zwijgrecht, dit is het recht om zichzelf niet te beschuldigen.
Niemand kan een straf krijgen zonder wet. Een bepaalde gedraging is pas strafbaar als ze vooraf bij wet strafbaar was gesteld. Dit houdt in dat er geen zwaardere straf mag gegeven worden dan degene die op het ogenblik van het misdrijf van toepassing was. Indien de wet ondertussen echter gewijzigd werd en er nu een lagere straf op het misdrijf staat, moet de rechter de lagere straf geven.
Het vermoeden van onschuld speelt ook bij een eerlijk proces! Iedereen is onschuldig tot zijn schuld bewezen is en zo moet men dan ook behandeld worden. Men heeft het recht om in beroep te gaan tegen de beslissing van de rechter. Niemand kan voor eenzelfde feit twee maal gestraft worden.
Nog een laatste waarborg is dat de zitting in het openbaar moet plaatsvinden. Van deze regel kan afgeweken worden indien een openbare behandeling het verloop van het proces zou kunnen schaden, wanneer het om minderjarigen gaat of om redenen van openbare orde.